Κρεατίνη και κρεατινίνη: μήπως μπερδεύεις το συμπλήρωμα με την εξέταση;

Κρεατίνη και κρεατινίνη: μήπως μπερδεύεις το συμπλήρωμα με την εξέταση;

Παίρνεις κρεατίνη για την προπόνησή σου και στις εξετάσεις αίματος βλέπεις αυξημένη κρεατινίνη. Η πρώτη σκέψη μπορεί να είναι: «Μήπως το συμπλήρωμα πείραξε τα νεφρά μου;».

Οι δύο λέξεις μοιάζουν και οι ουσίες συνδέονται, αλλά η κρεατίνη και η κρεατινίνη δεν είναι το ίδιο πράγμα. Για να καταλάβεις τι δείχνει η εξέταση, χρειάζεται να γνωρίζεις πώς παράγεται η κρεατινίνη και ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την τιμή της.

Τι είναι η κρεατίνη;

Η κρεατίνη είναι μια ουσία που παράγει φυσιολογικά ο οργανισμός σου και προσλαμβάνεις επίσης από τρόφιμα, κυρίως κρέας και ψάρι. Αποθηκεύεται κατά κύριο λόγο στους μυς, όπου βοηθά στην ταχεία αναπλήρωση της ενέργειας κατά τη διάρκεια σύντομων, έντονων προσπαθειών. [1]

Ως συμπλήρωμα, η μονοϋδρική κρεατίνη μπορεί να υποστηρίξει την απόδοση σε επαναλαμβανόμενες προσπάθειες υψηλής έντασης, όπως τα βάρη και τα σπριντ. Σε συνδυασμό με προπόνηση αντιστάσεων, μπορεί να ενισχύσει τις προσαρμογές στη δύναμη και στην άλιπη μάζα. Δεν είναι αναβολικό στεροειδές ούτε συμπλήρωμα πρωτεΐνης. [1]

Η μονοϋδρική μορφή είναι η περισσότερο μελετημένη. Συχνά χρησιμοποιούνται 3–5 γραμμάρια ημερησίως σε ενήλικες, ενώ η αρχική φάση «φόρτωσης» δεν είναι απαραίτητη για να αυξηθούν σταδιακά τα μυϊκά αποθέματα. Αυτό περιγράφει συνήθη ερευνητικά πρωτόκολλα, όχι προσωπική σύσταση για κάθε άνθρωπο. [1]

Και τι είναι η κρεατινίνη;

Η κρεατινίνη είναι προϊόν της φυσιολογικής διάσπασης της κρεατίνης και της φωσφοκρεατίνης. Παράγεται καθημερινά, περνά στο αίμα και απομακρύνεται κυρίως μέσω των νεφρών. [1,2]

Όταν η ικανότητα των νεφρών να φιλτράρουν το αίμα μειώνεται, η κρεατινίνη μπορεί να αυξηθεί. Γι’ αυτό χρησιμοποιείται ως δείκτης νεφρικής λειτουργίας. Όμως, η συγκέντρωσή της επηρεάζεται και από το πόση παράγεται — όχι μόνο από το πόσο αποτελεσματικά αποβάλλεται. [2]

Αυξημένη κρεατινίνη σημαίνει πάντα νεφρική βλάβη;

Όχι. Μεγαλύτερη μυϊκή μάζα, πρόσφατη έντονη άσκηση, μεγάλη κατανάλωση μαγειρεμένου κρέατος, λήψη κρεατίνης και ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν την τιμή της. Η επίδραση δεν είναι ίδια σε όλους. [2]

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μια αυξημένη τιμή πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στο γυμναστήριο ή στο συμπλήρωμα. Η λήψη κρεατίνης δεν αποκλείει την ύπαρξη νεφρικού προβλήματος. Το αποτέλεσμα χρειάζεται αξιολόγηση μαζί με το ιστορικό σου, προηγούμενες εξετάσεις και άλλους δείκτες. [2,3]

Γιατί μπορεί να εμφανιστεί χαμηλότερο eGFR;

Στις εξετάσεις σου μπορεί να βλέπεις και το eGFR, δηλαδή τον εκτιμώμενο ρυθμό σπειραματικής διήθησης. Πρόκειται για εκτίμηση του πόσο αποτελεσματικά φιλτράρουν οι νεφροί σου το αίμα.

Συνήθως υπολογίζεται από την κρεατινίνη, την ηλικία και το φύλο. Αν η κρεατινίνη αυξηθεί για λόγους που δεν σχετίζονται με μειωμένη διήθηση, το υπολογισμένο eGFR μπορεί να φαίνεται χαμηλότερο από την πραγματική νεφρική λειτουργία. Η τιμή του είναι εκτίμηση, όχι άμεση μέτρηση. [2,3]

Τι δείχνουν οι μελέτες για την κρεατίνη και τα νεφρά;

Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση του 2025 διαπίστωσε μικρή αύξηση της κρεατινίνης με τη συμπληρωματική κρεατίνη, χωρίς στατιστικά σημαντική μεταβολή στη σπειραματική διήθηση. Αυτό υποστηρίζει ότι μια αύξηση της κρεατινίνης μπορεί να αντανακλά τον μεταβολισμό της κρεατίνης και όχι απαραίτητα νεφρική βλάβη. [4]

Μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών του 2026 κατέγραψε επίσης αυξημένη κρεατινίνη, χωρίς σημαντική διαφορά στην ουρία ή στο eGFR μεταξύ των ομάδων. Οι συγγραφείς επισήμαναν την ανάγκη για περισσότερες μακροχρόνιες μελέτες, ιδιαίτερα πέρα από έναν χρόνο. [5]

Συνολικά, τα δεδομένα είναι καθησυχαστικά για τη χρήση μονοϋδρικής κρεατίνης στις μελετημένες δόσεις σε υγιείς ενήλικες. Δεν αποτελούν βέβαια εγγύηση ασφάλειας για οποιαδήποτε δόση, προϊόν ή κατάσταση υγείας, ούτε μεταφέρονται αυτόματα σε ανθρώπους με ήδη υπάρχουσα νεφρική νόσο. [1,4,5]

Ποιες εξετάσεις βοηθούν να ξεκαθαρίσει η εικόνα;

Όταν η κρεατινίνη ενδέχεται να επηρεάζεται από τη μυϊκή μάζα ή άλλους παράγοντες, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει κυστατίνη C, έναν διαφορετικό δείκτη αίματος που επηρεάζεται λιγότερο από τη μυϊκή μάζα. Δεν είναι ούτε αυτή εντελώς ανεπηρέαστη από άλλες καταστάσεις. [3,6]

Οι οδηγίες KDIGO προτείνουν τη συνδυαστική εκτίμηση με κρεατινίνη και κυστατίνη C όταν η εκτίμηση μόνο από κρεατινίνη είναι λιγότερο αξιόπιστη και επηρεάζει κλινικές αποφάσεις. Στην αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνεται και ο λόγος λευκωματίνης/κρεατινίνης ούρων, που ελέγχει για απώλεια λευκωματίνης. [3]

Τι να κάνεις πριν από τις εξετάσεις;

Ενημέρωσε τον γιατρό σου ότι παίρνεις κρεατίνη, αναφέροντας τη δόση, τη διάρκεια και τυχόν άλλα συμπληρώματα ή φάρμακα. Ανέφερε επίσης πρόσφατη έντονη προπόνηση και ακολούθησε τις οδηγίες προετοιμασίας του εργαστηρίου. [2]

Μην αλλάζεις μόνος σου φαρμακευτική αγωγή και μην επιχειρείς να «διορθώσεις» την εξέταση πίνοντας υπερβολικό νερό. Αν χρειάζεται προσωρινή διακοπή του συμπληρώματος ή επανέλεγχος, αυτό αποφασίζεται εξατομικευμένα.

Η αυξημένη κρεατινίνη χρειάζεται ερμηνεία, όχι αυτοδιάγνωση. Η σωστή αξιολόγηση μπορεί να ξεχωρίσει μια μεταβολή που σχετίζεται με το συμπλήρωμα από ένα εύρημα που απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση.

Βιβλιογραφία (Επίσημες Πηγές)

1. Kreider RB et al. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2017;14:18. https://doi.org/10.1186/s12970-017-0173-z
2. National Kidney Foundation. Creatinine. https://www.kidney.org/kidney-topics/creatinine
3. KDIGO. 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. https://kdigo.org/wp-content/uploads/2024/03/KDIGO-2024-CKD-Guideline.pdf
4. Effect of creatine supplementation on kidney function: a systematic review and meta-analysis. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41199218/
5. The effect of creatine supplementation on kidney function: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Renal Nutrition, 2026. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1051227626000828
6. National Kidney Foundation. Cystatin C. https://www.kidney.org/kidney-topics/cystatin-c